kwie.20

Znaczenie bakteryjnej flory jelitowej

dodano: 20 kwietnia 2010 przez sylciar


 

W przewodzie pokarmowym odbywa się wiele procesów biochemicznych, których prawidłowy przebieg ma znaczny wpływ na zdrowie człowieka. Nieprawidłowy skład mikroflory jelitowej, z przewagą bakterii patogennych nad bakteriami o korzystnym działaniu zdrowotnym, może w istotny sposób wpłynąć na zaburzenie ich przebiegu. Udowodniono istotną rolę bakteryjnej flory jelitowej w patogenezie chorób oraz ochronne i lecznicze działanie przyjmowania probiotyków.

 

Do bakterii o korzystnym działaniu zdrowotnym należą m.in.: Lactobacillus acidophilus, Lactobacillus casei (m.in. wariant L. casei rhamnosus, czyli Lactobacillus GG), Lactobacillus bulgaricus, Bifidobacterium bifidum, Bifidobacterium longum, Streptococcus thermophilus.

Przewód pokarmowy noworodka w trakcie porodu jest jałowy. W pierwszych dniach życia bakterie, połknięte podczas porodu, namnażają się i kolonizują w jelitach noworodka. Jest to bardzo ważne m.in. dla kształtowania sprawnie działającego układu immunologicznego. Zachowanie jałowości przewodu pokarmowego powodowałoby dysfunkcję tego układu, co potwierdzono w badaniach na pozbawionych bakterii myszach (Vanderhoof). Flora jelitowa noworodka karmionego piersią matki zdominowana jest przez bifidobakterie. Po zakończeniu karmienia mlekiem matki, zwykle u dzieci powyżej drugiego roku życia, skład bakteryjnej flory jelitowej stopniowo upodabnia się do takiej, jaką mają osoby dorosłe. W wieku około 15 lat jest już w zasadzie ustabilizowany.

 

U osób zdrowych poszczególne szczepy bakterii kolonizują zwykle określone odcinki przewodu pokarmowego. Żołądek jest prawie jałowy, gdyż kwaśne pH soku żołądkowego działa bakteriobójczo. Jest to naturalna ochrona organizmu przed wnikaniem szczepów patogennych. Wiele bakterii fizjologicznych, przyjętych z posiłkiem czy w postaci naturalnych preparatów, wykazuje natomiast oporność na niszczące działanie kwasu solnego, a w dalszym odcinku jelita kwasów żółciowych. W jelicie cienkim liczba bakterii jest już większa i wynosi około 10000 - 1000000 w 1 gramie treści pokarmowej. Dominującym szczepem bakteryjnym są tu Lactobacillus acidophilus, L. casei i streptokoki, natomiast w mniejszych ilościach bifidobakterie i inne. Najwięcej bakterii znajduje się w jelicie grubym: około 10.10 - 10.11 w 1 gramie treści jelitowej. Wśród szczepów bakteryjnych dominują bakterie beztlenowe (ponad 90%), natomiast dominującą bakterią fizjologiczną jest Bifidobacteria.

Bakteryjna flora jelitowa odgrywa istotną rolę w procesach trawienia i wchłaniania poszczególnych składników pokarmowych. Dotyczy to szczególnie opornych na trawienie polisacharydów i peptydów. Substratami są węglowodany złożone, niektóre złożone białka, złuszczone komórki przewodu pokarmowego oraz substancje zawarte w śluzie. Podczas przeprowadzanych przez nie procesów fermentacyjnych i gnilnych powstają m.in. dwutlenek węgla, metan, wodór, azot i siarkowodór oraz kwasy: octowy, propionowy, masłowy i mlekowy. Aminokwasy mogą ulegać dekarboksylacji pod wpływem patogennej flory jelitowej i przekształcane są w toksyczne aminy (ptomainy). Na przykład kadaweryna powstaje z lizyny, agmatyna z argininy, histamina z histydyny, putrescyna z ornityny. Aminokwasy zawierające siarkę przekształcane są merkaptany i siarkowodór. (Biochemia)

Rola bakterii kwasu mlekowego (Albrecht, Socha, Delmulle)

Bakterie kwasu mlekowego:

 a.. Odpowiadają za prawidłowe procesy trawienia w świetle jelita. Są niezbędne do procesów fermentacji węglowodanów złożonych, które nie mogą być strawione w takiej formie, w jakiej zostały spożyte. W tym procesie wytwarzane są krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (KKT), m.in. mlekowy, masłowy, octowy i propionowy, które silnie obniżają pH treści jelitowej, mają znaczenie dla wstępnego nadtrawienia białka oraz stanowią główny materiał energetyczny dla kolonocytów.  b.. Zapobiegają kolonizacji jelita przez bakterie chorobotwórcze na drodze kilku mechanizmów: zakwaszają środowisko, dzięki czemu następuje zahamowanie namnażania bakterii patogennych oraz zmniejsza się ilość wydzielanych przez nie toksyn, poprzez konkurencję o receptory komórkowe i składniki odżywcze, wytwarzają substancje bakteriostatyczne, m.in. bakteriocyny i nadtlenek wodoru. Szczególnie duże ilości nadtlenku wodoru produkuje L. acidophilus i L. bulgaricus. Na jego działanie jest bardzo wrażliwe Clostridium difficile. Lactobacillus acidophilus produkuje ponadto laktacynę i laktocydynę, które wykazują silne działanie antagonistyczne w stosunku do patogennych szczepów Klebsiella, Salmonella, Shigella, Staphylococcus.  c.. Są źródłem poliamin: sperminy, spermidyny i putrescyny, odgrywających rolę we wzroście i różnicowaniu komórek oraz zmniejszających przepuszczalność błony śluzowej jelit i stymulujących jej regenerację.  d.. Stymulują układ immunologiczny. Stwierdzono pobudzenie zarówno odpowiedzi typu humoralnego, jak i komórkowego. Obserwowano aktywację limfocytów T, wzrost syntezy IgA, IgG i pobudzenie aktywności makrofagów. Stymulacja układu immunologicznego odbywa się m.in. poprzez ścianę komórkową rozpadających się pod wpływem kwasu solnego i kwasów żółciowych bakterii (ważne więc dla organizmu są bakterie żywe i obumarłe).  e.. Biorą udział w syntezie witamin (B1,B2, B12, PP i K). Chronią przed rozwojem procesów nowotworowych. Obniżają aktywność enzymów uczestniczących w procesie przemiany prokarcinogenów w karcinogeny oraz, dzięki stymulowaniu motoryki jelit, skracają czas kontaktu karcinogenów ze ścianą jelita.  f.. Uczestniczą w przetwarzaniu cholesterolu do koprostanolu (obniżają poziom cholesterolu we krwi) oraz bilirubiny do urobiliny.  g.. Zwiększają wchłanianie minerałów, m.in. wapnia i magnezu.

Wykazano, że zwiększanie ilości bakterii korzystnych dla organizmu zmniejsza populację bakterii chorobotwórczych i chroni przed rozwojem chorób. Efekt ten można uzyskać poprzez podawanie probiotyku, prebiotyku lub - co najkorzystniejsze -synbiotyku.

Probiotyk to żywe mikroorganizmy, które po spożyciu wywierają korzystne działanie na ustrój poprzez przywracanie równowagi mikroflory jelitowej (sześć szczepów bakterii zawartych w preparacie Beneflora spełnia tę funkcję).

Prebiotyk to oporne na trawienie składniki pożywienia, pobudzające selektywnie wzrost i aktywność bakterii jelitowych o korzystnym działaniu na organizm (na przykład fruktooligosacharydy, czyli FOS oraz włókna grochu, zawarte w preparacie Beneflora).

Produkt zawierający jednocześnie prebiotyk i probiotyk, czyli Beneflora, nazywany jest synbiotykiem.

 

Wykazano, że do zaburzenia mikroflory jelitowej może dochodzić m.in. wskutek:

 a.. nieprawidłowego żywienia,  b.. po antybiotykoterapiach,  c.. przy zatruciach pokarmowych,  d.. w chorobach zapalnych jelit,  e.. w zespole jelita drażliwego,  f.. na tle stresów.

 

Może to powodować różnego typu dolegliwości (biegunki, zaparcia, bóle brzucha, wzdęcia) oraz zaburzenia ze strony układu immunologicznego. Niemowlęta żywione sztucznie mają 10 razy mniejszą zawartość bifidobakterii w jelicie w stosunku do dzieci karmionych mlekiem matki (Socha). Związane jest to najprawdopodobniej z tym, że mleko matki zawiera oligosacharydy (czyli prebiotyk), które stymulują wzrost i aktywność bifidobakterii w świetle przewodu pokarmowego u dziecka. U ludzi starszych obserwuje się zmniejszenie ilości bifidobakterii, a wzrasta liczba bakterii patogennych, m.in. Clostridium. Może to być przyczyną bardzo powszechnie występujących zaparć oraz wzdęć jamy brzusznej w tej grupie osób.

 

Dlaczego synbiotyk?

Z uwagi na rosnącą antybiotykooporność Światowa Organizacja Zdrowia zaleca w ostatnich latach znaczne ograniczenie stosowania antybiotyków. Jednocześnie zaleca się wykorzystywanie w terapii bakterii fizjologicznych, hamujących namnażanie patogenów w świetle jelita. Głównym celem stosowania synbiotyku jest szybkie przywrócenie składu bakteryjnej flory jelitowej, w sposób możliwie najbardziej zbliżony do naturalnego. Synbiotyk dostarcza bakterie, m.in. bifidobakterie i stymulujące ich wzrost fruktooligosacharydy (FOS) oraz włókna grochu. Bifidobakterie, wykorzystując pożywkę, szybko się dzielą i stają się szczepem dominującym w przewodzie pokarmowym po krótkim okresie stosowania tej kombinacji (Gibson, Delmulle). FOS fermentują szybko, już w początkowych odcinkach jelita, natomiast włókna grochu ulegają wolniejszej fermentacji i docierają do dalszych odcinków jelita grubego, dzięki czemu stymulacja bifidobakterii jest długotrwała. W badaniach wykazano zwiększenie ilości bifidobakterii w kale podczas przyjmowania FOS (Bouhnik). W innych badaniach po dostarczeniu do organizmu około 3,5 grama FOS, czyli tyle, ile zawiera dzienna dawka preparatu Beneflora, nastąpił nie tylko znaczny wzrost odsetka bifidobakterii, ale także znaczny spadek bakterii chorobotwórczych w jelicie, m.in. Clostridium difficile (Delmulle).

Bifidobakterie mają szczególne znaczenie dla utrzymania prawidłowego stanu zdrowia, ale muszą być w odpowiednio wysokim stężeniu w jelicie, aby ich działanie było w pełni skuteczne. Przyjmowanie bifidobakterii ze stymulującymi ich wzrost FOS zapewnia dostatecznie dużą ich ilość. Przy prawidłowym odżywianiu procentowa zawartość poszczególnych szczepów bakteryjnych wynosi: bifidobakterie - około 44%, Clostridium difficile - 7%, bakterie patogenne natomiast - 46%. Przy nieprawidłowym odżywianiu w przewodzie pokarmowym dominują bakterie patogenne. Ilość bifidobakterii może obniżyć się nawet do 17%, natomiast szczególnie patogenna bakteria - Clostridium difficile - może wzrosnąć do 9%. Jeżeli dostarczymy do organizmu odpowiednio dużo FOS, czyli czynnika bifidogennego, zaobserwujemy znaczny wzrost odsetka bifidobakterii, nawet do 82%, znaczny spadek bakterii chorobotwórczych - do 16% - i spadek Clostridium difficile do 1%. Taki efekt uzyskano po dostarczaniu do organizmu około 3,5 grama FOS, czyli tyle, ile zawarte jest w dziennej dawce preparatu Beneflora (Delmulle).

  Dlaczego tak ważna jest odpowiednio wysoka ilość bifidobakterii w jelicie? (Socha)

 a.. W procesie fermentowania FOS przez bifidobakterie powstają duże ilości kwasów, m.in. octowy, propionowy i masłowy, które silnie i długotrwale zakwaszają środowisko treści jelitowej i chronią przed rozwojem bakterii patogennych.  b.. W jelitach bifidobakterie adhezyjnie przylegają i kolonizują ścianę jelita. Produkują substancje przeciwbakteryjne (bakteriocyny), konkurują z bakteriami patogennymi o składniki odżywcze oraz miejsca receptorowe w ścianie jelit.  c.. Bifidobakterie stymulują odporność typu humoralnego (zwiększają syntezę IgA, IgG) oraz komórkowego.  d.. Bifidobakterie stymulują również perystaltykę jelit i zapobiegają zaparciom (szczególnie ważne u osób starszych, u których obserwuje się obniżenie ilości bifidobakterii w jelicie).  e.. Bakterie te obniżają aktywność enzymów uczestniczących w konwersji prokarcinogenów do karcinogenów.  f.. Bifidobakterie są skuteczne w leczeniu zakażeń (m.in. grzybiczych) układu moczowego.  g.. Wykazują ponadto szereg innych aktywności.

Znaczenie prebiotyków

Skład bakteryjnej flory jelitowej można zmienić poprzez podawanie żywych mikroorganizmów, czyli probiotyku. Pamiętając jednak, że znaczna część bakterii ginie pod wpływem kwasu solnego w żołądku i soli żółciowych w jelicie, większe korzyści uzyskamy, podając bakterie fizjologiczne ze stymulującą ich wzrost w jelitach pożywką. Takie działanie pobudzające selektywnie wzrost bakterii o udowodnionym korzystnym działaniu na organizm mają niektóre polisacharydy. Należą do nich pochodne fruktozy - inulina, oligofruktoza i fruktooligosacharydy (FOS) oraz galaktozy - galaktooligosacharydy. Związki te po spożyciu podlegają procesom fermentacji przy udziale bakterii, głównie bifidobakterii. W wyniku tych procesów powstają gazy (m.in. dwutlenek węgla, wodór, azot) oraz krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (KKT): octowy, propionowy, masłowy i mlekowy. Kwasy te są źródłem energii dla kolonocytów oraz zakwaszają silnie treść jelitową, co hamuje namnażanie bakterii patogennych.




Dodaj do:


Komentarze mogą dodawać tylko zalogowani użytkownicy - zaloguj się lub załóż konto


Odpowiedzi moga dodawać tylko zalogowani użytkownicy - zaloguj się lub załóż konto


Nie ma jeszcze komentarzy - wyraź swoją opinię jako pierwszy